23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, z którego wynika, że banki nie mogą naliczać odsetek od kredytowanych kosztów kredytu. Jakie znaczenie ma to rozstrzygnięcie dla kredytobiorców rozważających skorzystanie z sankcji kredytu darmowego? Dowiedz się, co w praktyce oznacza wyrok TSUE C-744/24.
Co orzekł TSUE w sprawie C-744/24?
W sprawie C-744/24 TSUE orzekł, że bank nie może pobierać odsetek od kwot rozdysponowanych z kredytu na pokrycie kosztów związanych z jego udzieleniem. Przykładami takich kosztów są prowizja i składka ubezpieczenia. Wyrok TSUE C-744/24 wiąże się ze sprawą, w której konsument pożyczył od banku 150 000 zł, ale finalnie do dyspozycji dostał nieco ponad 133 000 zł. Chociaż pozostała część kredytu została przeznaczona na opłacenie jego kosztów (w tym przypadku ubezpieczenia), to odsetki bank naliczał od całej kwoty zobowiązania.
Trybunał podkreślił, że dyrektywa 2008/48/UE rozróżnia dwa terminy:
- całkowita kwota kredytu – to kwota, którą klient banku otrzymuje na swój rachunek bankowy po zawarciu umowy kredytowej;
- całkowity koszt kredytu – to kwota, na którą składają się opłaty ponoszone przez kredytobiorcę w związku z zawarciem umowy, np. prowizja i ubezpieczenie.
Odsetki mogą być naliczane jedynie od całkowitej kwoty kredytu. Naliczanie ich również od pozaodsetkowych kosztów prowadzi do zniekształcenia założeń wskaźnika RRSO, który ma ułatwiać konsumentom porównanie ofert instytucji kredytowych.
Jednocześnie stanowisko TSUE nie zamyka bankom drogi do finansowania kosztów kredytu. Przeciwnie, banki mają taką możliwość, np. podnosząc oprocentowanie zobowiązania.
Czego wyrok nie przesądził?
Wyrok z dnia 23 kwietnia 2026 r. TSUE nie oznacza, że każda umowa kredytu konsumenckiego, w której bank naliczał odsetki od kosztów kredytu, zostaje w sposób automatyczny unieważniona. To rozstrzygnięcie należy traktować w kategorii wzmocnienia pozycji konsumentów w sporach z bankami. Wyrok TSUE C-744/24 to kolejny argument dla klientów banków, przy czym Trybunał pozostawia ostateczną ocenę treści umowy kredytowej sądom krajowym.
Kogo dotyczy wyrok TSUE C-744/24 – warunki zastosowania SKD
Wyrok TSUE C-744/24 jest bezpośrednio powiązany z możliwością zastosowania sankcji kredytu darmowego (SKD) uregulowanej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362, dalej u.k.k.). Dotyczy on każdego konsumenta, który:
- zaciągnął kredyt gotówkowy, kredyt konsolidacyjny lub pożyczkę ratalną;
- podpisał umowę kredytową po 18 grudnia 2011 r.;
- zaciągnął kredyt lub pożyczkę w kwocie niższej niż 255 550 zł;
- zaciągnął zobowiązanie, które nie jest zabezpieczone nieruchomością;
- wciąż spłaca zobowiązanie lub je spłacił, ale od uregulowania ostatniej raty nie upłynęło 12 miesięcy.
Sankcja kredytu darmowego to mechanizm prawny, który ma chronić konsumentów przed naruszeniami informacyjnymi ze strony banków. Z lektury swojej umowy kredytowej wiesz, że bank nalicza odsetki od prowizji czy składki ubezpieczenia? Może to być przesłanką do powołania się na SKD, jednak nie przesądza to o korzystnym rozstrzygnięciu przed sądem. W tym przypadku niezbędna jest wnikliwa analiza umowy kredytowej. Taką analizę może bezpłatnie przeprowadzić nasza Kancelaria.
Zastanawiasz się, czy kredyt hipoteczny podlega sankcji kredytu darmowego? Odpowiedź jest jednoznaczna: nie. W przypadku kredytów hipotecznych zastosowanie mają inne przepisy.
Ile można odzyskać? Jak obliczyć korzyść z wyroku TSUE?
Gdy kredytodawca naruszy obowiązki informacyjne w umowie kredytowej (np. w zakresie RRSO), to sankcja kredytu darmowego zakłada spłatę przez konsumenta jedynie pożyczonego kapitału – bez odsetek i dodatkowych kosztów. Jeżeli zobowiązanie zostało spłacone, to możliwa do odzyskania kwota może być liczona nawet w dziesiątkach tysięcy złotych – wiele zależy od wysokości zobowiązania, oprocentowania i pozaodsetkowych kosztów.
Przykład kalkulacji – kredyt gotówkowy
Załóżmy, że konsument pożyczył w banku 80 000 zł na okres 60 miesięcy. Na jego rachunek bank przelał 75 800 zł, a pozostała kwota została wykorzystana do sfinansowania prowizji i ubezpieczenia w kwotach odpowiednio 3000 zł i 1200 zł. Oprocentowanie w wysokości 10% było naliczane od całej kwoty, a nie sumy wypłaconej konsumentowi. Z momentem zamknięcia zobowiązania klient zapłacił tytułem odsetek ok. 22 000 zł.
Skutecznie powołując się na sankcję kredytu darmowego, klient może odzyskać wszystkie odsetki, a także pozaodsetkowe koszty kredytu – prowizję i ubezpieczenie w kwocie 4200 zł. Łącznie bank dokona zwrotu ok. 26 200 zł.
Jak skorzystać z wyroku TSUE C-744/24? Krok po kroku
Sankcja kredytu darmowego nie jest mechanizmem automatycznym – w uproszczeniu skorzystanie z SKD wymaga wykonania pewnych kroków w następującej kolejności:
- Krok 1: analiza umowy pod kątem błędów. Wstępnej analizy można dokonać we własnym zakresie, ale to nie zastąpi profesjonalnej weryfikacji treści umowy przez prawnika. Sprawę warto skonsultować z naszą Kancelarią;
- Krok 2: przygotowanie oświadczenia o SKD. Jak złożyć oświadczenie o SKD? Taki dokument musi zawierać określone elementy, w tym opis zaistniałych naruszeń. Nasza Kancelaria pomaga w tym zakresie konsumentom;
- Krok 3: skierowanie sprawy do sądu. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że bank odrzuci oświadczenie o SKD. Wówczas pozostaje najpierw złożyć reklamację, a jeżeli to nie pomoże, skierować sprawę na drogę sądową.
Kiedy jest za późno? Termin na skorzystanie z SKD
Możliwość skorzystania z SKD jest ograniczona czasowo. Zgodnie z art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie powołania się na sankcję kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, czyli całkowitej spłaty kredytu.
Jeżeli należysz do grona osób, które spłaciły zaciągnięte zobowiązanie w drugiej połowie 2025 r. lub z początkiem 2026 r., to czasu na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego pozostało niewiele. Działać warto od razu, aby nie stracić możliwości odzyskania środków wpłaconych do banku.
Jak wyrok TSUE C-744/24 wpływa na toczące się sprawy sądowe?
Dotychczas wiele sądów (w tym Sąd Najwyższy) zawieszało prowadzone postępowania z zakresu SKD aż do wydania wyroków przez TSUE, m.in. w sprawie C-744/24. Co oznacza wyrok TSUE dla kredytobiorców?
Ponieważ orzeczenia Trybunału są wiążące dla krajowych sądów, wyrok TSUE C-744/24 będzie miał wpływ na rozstrzygnięcia wydawane w sprawach z zakresu sankcji kredytu darmowego. Z uwagi na prokonsumencki wydźwięk wyroku Trybunału można spodziewać się orzeczeń korzystnych dla powodów, a nie banków.
Najczęściej zadawane pytania o wyrok TSUE C-744/24 (FAQ)
Wyrok TSUE C-744/24 był wyczekiwany przez wielu kredytobiorców pozostających w sporze z bankami. Poznaj odpowiedzi na często zadawane pytania, które dotyczą właśnie tego orzeczenia.
Czy wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. pozwala na automatyczną sankcję kredytu darmowego?
Wyrok TSUE C-744/24 nie sprawia, że sankcja kredytu darmowego działa automatycznie. Wciąż konieczna jest wnikliwa analiza treści umowy kredytowej pod kątem naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych, które zostały wskazane w ustawie o kredycie konsumenckim.
Czy bank może naliczać odsetki od składki ubezpieczeniowej?
Bank nie może naliczać odsetek od kredytowanych kosztów, w tym od składki ubezpieczeniowej. To istota wyroku TSUE C-744/24. Jeżeli instytucja finansowa nalicza odsetki od pozaodsetkowych kosztów kredytu, to może być to sygnał wskazujący na możliwość powołania się na SKD.
Jak sprawdzić, czy wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. ma odniesienie do mojej umowy?
Weryfikacja sprowadza się do ustalenia, czy istnieje rozbieżność między udzieloną a wypłaconą kwotą kredytu. Jeżeli tak, pozostaje ustalić, czy od skredytowanych kosztów udzielenia zobowiązania bank naliczał odsetki. Pozytywna odpowiedź oznacza, że wyrok TSUE C-744/24 ma odniesienie do Twojej umowy.
Czy wyrok obejmuje kredyty hipoteczne?
Wyrok TSUE C-744/24 nie dotyczy kredytów hipotecznych – odnosi się jedynie do kredytów gotówkowych, kredytów konsolidacyjnych i pożyczek ratalnych. Do kredytów hipotecznych zastosowanie mają inne przepisy.
Jaki jest termin na zgłoszenie roszczenia po wyroku TSUE?
Możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po roku od wykonania umowy – spłaty zobowiązania. Aby jednak powołać się na SKD, nie trzeba czekać do momentu całkowitej spłaty kredytu – można się na to zdecydować również w okresie spłaty kredytu.
Co robią banki po wyroku TSUE C-744/24?
Wyrok TSUE C-744/24 spowodował, że niektóre banki zmieniły prowadzoną dotychczas politykę i aktualnie są dużo bardziej niż wcześniej skłonne podpisywać z klientami ugody. Jednocześnie wiele z nich modyfikuje wzory umów, aby uniknąć sporów w przyszłości.
