Jest już jasne, że WIRON zastąpi WIBOR. Decyzja została podjęta ze względu na nieprawidłowości związane z dotychczas stosowanym wskaźnikiem referencyjnym. Likwidacja WIBOR-u przyniesie szereg konsekwencji dla kredytobiorców. Wyjaśniamy, jakie są różnice między wskaźnikami.
Co to jest WIBOR?
WIBOR (z ang. Warsaw Interbank Offered Rate) jest wskaźnikiem referencyjnym, który określa, po jakiej stawce oprocentowania polskie banki są gotowe zawrzeć umowy pożyczek z innymi podmiotami na polskim rynku międzybankowym na wskazany okres. Przez długie lata to właśnie wskaźnik WIBOR był podstawą obliczania oprocentowania w umowach kredytowych ze zmienną stopą oprocentowania.
WIBOR jest zmiennym składnikiem kosztów kredytu. Razem ze stałą marżą banku tworzy oprocentowanie. Z tego powodu wzrost WIBOR-u bezpośrednio przekłada się na podwyższenie rat kredytu.
Występuje w kilku wersjach, które różnią się okresem aktualizacji oprocentowania. Najpopularniejsze w przypadku kredytów hipotecznych i gotówkowych są wskaźniki WIBOR 3M (na trzy miesiące) oraz WIBOR 6M (na sześć miesięcy). Obliczaniem wskaźnika WIBOR zajmuje się GPW Benchmark, który oblicza średnią arytmetyczną na podstawie deklaracji banków co do stawek, po których byłyby gotowe udzielić pożyczek innym instytucjom, po odrzuceniu wartości skrajnych.
Na czym polega WIRON?
Dobrą alternatywą dla WIBOR-u okazał się WIRON (z ang. Warsaw Interest Rate Overnight). To wskaźnik referencyjny, który wyraża średnie oprocentowanie rzeczywistych depozytów jednodniowych z polskiego rynku finansowego. Przy jego obliczaniu uwzględnia się także m.in. transakcje z funduszami pieniężnymi czy depozyty firm.
Wskaźnik WIRON został wprowadzony w 2022 roku przez Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej, którą powołano do przeprowadzenia reformy wskaźników referencyjnych na polskim rynku finansowym. Jest publikowany od 2023 roku w dni robocze.
Podobnie jak WIBOR, WIRON może być używany jako zmienny składnik oprocentowania. Znajduje zastosowanie zarówno w przypadku kredytów hipotecznych, jak i gotówkowych. W przyszłości zastąpi WIBOR w pełni.
WIBOR a WIRON – podstawowe różnice
Między WIBOR i WIRON zachodzą istotne różnice. Oba wskaźniki są administrowane przez GPW Benchmark SA i mają podobne zastosowanie. Na tym podobieństwa praktycznie się kończą.
Podczas gdy WIBOR opierał się często na deklaracjach banków, WIRON jest obliczany na podstawie jednodniowych transakcji depozytowych, które rzeczywiście zostały przeprowadzone. Dzięki temu wyłączona zostaje możliwość manipulacji przy określaniu stopy procentowej.
Porównując WIRON a WIBOR, najważniejsze różnice dotyczą rodzaju transakcji. Wskaźnik jednodniowy jest uśredniany na różne okresy i obejmuje tylko okres overnight. WIBOR jest z kolei ustalany na różne terminy – np. 1M, 3M czy 1Y.
Do zalet nowego wskaźnika można zaliczyć potencjalnie niższe koszty. WIRON najczęściej jest niższy niż WIBOR, jednak trzeba pamiętać, że ostateczna wysokość oprocentowania zależy także od innych zapisów umowy, w tym marży banku.
Podczas gdy eksperci od dłuższego czasu mają wątpliwości co do zgodności WIBOR-u z unijnymi przepisami, w tym rozporządzeniem BMR, wskaźnik WIRON jest przejrzysty i rzetelny, dzięki czemu spełnia wymogi regulacyjne.
Z tych względów WIRON zastąpi ostatecznie WIBOR zarówno w przypadku nowych kredytów, jak i wcześniej zaciągniętych zobowiązań po określonym terminie.
Kiedy WIRON zastąpi WIBOR?
Mimo że WIBOR jest publikowany od 2023 roku, dopiero od 2025 stał się podstawą nowych kredytów. Całkowite przejście na korzystanie z nowego wskaźnika zostało zaplanowane na 2028 rok.
W okresie między 2025 a 2027 rokiem banki będą przeprowadzały proces zmiany wskaźników referencyjnych. Może się to stać automatycznie na podstawie zapisów umowy lub ogólnie obowiązujących przepisów albo na mocy aneksu do umowy.
Od 1 stycznia 2028 roku WIBOR przestanie być wykorzystywany w Polsce całkowicie – zostanie wycofany z obrotu finansowego i prawnego. Wszystkie produkty finansowe, takie jak np. pożyczki czy kredyty, będą musiały uwzględniać nowy wskaźnik WIRON.
Konsekwencje likwidacji WIBOR-u dla kredytobiorców
Decyzja, aby zamienić WIBOR na WIRON, niesie za sobą szereg konsekwencji dla kredytobiorców.
W przypadku nowo udzielanych kredytów oprocentowanie nie będzie mogło być oparte o WIBOR. Wskaźnik nie będzie dłużej publikowany, więc nie da się go stosować.
Te umowy, które dotychczas korzystały z WIBOR-u, muszą zostać zmienione – np. w drodze ustawowej modyfikacji. Jeśli nie zostanie podpisany aneks do umowy, po dacie krańcowej dojdzie do automatycznej zamiany. Z tego powodu nie warto czekać z podjęciem działań co do swojego kredytu.
Naruszenia, do których doszło w przypadku umów kredytowych zawieranych z instytucjami finansowymi, uprawniają do żądania usunięcia WIBOR-u z umowy. W ten sposób można otrzymać zwrot nienależnie pobranych kwot. W najpoważniejszych przypadkach orzeczenie może obejmować pełne unieważnienie umowy.
Jeśli Twój kredyt hipoteczny bądź gotówkowy został oparty o WIBOR, przeprowadź analizę umowy i sprawdź, czy masz podstawy, aby pozwać bank.
