Po wielu miesiącach pełnego napięcia oczekiwania, środowisko kredytobiorców w Polsce doczekało się wreszcie kluczowego, ostatecznego stanowiska ze strony europejskiego wymiaru sprawiedliwości. 15 czerwca Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał bezprecedensowy wyrok, w którym jednoznacznie i bezkompromisowo opowiedział się po stronie konsumentów. Sędziowie w Luksemburgu kategorycznie orzekli, że instytucje finansowe nie posiadają żadnych podstaw prawnych, aby po unieważnieniu umowy domagać się od swoich klientów jakiegokolwiek tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Co niezwykle istotne i korzystne dla kredytobiorców, analogiczne uprawnienie do żądania dodatkowych świadczeń czy rekompensat od banku nie zostało odebrane samym konsumentom.
Jakby tego było mało, tego samego dnia zapadł drugi, równie istotny i rewolucyjny werdykt dotyczący tzw. środków tymczasowych i zabezpieczenia roszczeń. Wynika z niego wprost, że polskie sądy nie powinny odrzucać wniosków frankowiczów o zabezpieczenie powództwa poprzez wstrzymanie obowiązku opłacania miesięcznych rat na czas trwania procesu, jeżeli unieważnienie umowy jest wysoce prawdopodobne, a zabezpieczenie jest konieczne dla skuteczności wyroku. Te połączone rozstrzygnięcia tworzą zupełnie nową rzeczywistość prawną w Polsce, dając kredytobiorcom pełne spektrum narzędzi do walki o swoje prawa.
Kulisy spraw C-520/21 oraz C-287/22 przed Trybunałem w Luksemburgu
Główny wyrok, na który czekali wszyscy posiadacze kredytów powiązanych z kursem CHF, zapadł w głośnej sprawie C-520/21. Była ona bezpośrednim pokłosiem wieloletniego sporu sądowego pomiędzy Arkadiuszem Szcześniakiem – pełniącym funkcję prezesa Stowarzyszenia Stop Bankowemu Bezprawiu – a Bankiem Millennium. Sąd krajowy w Warszawie, po dokładnym zapoznaniu się ze wszystkimi szczegółami tej konkretnej umowy kredytowej, bez dylematów stwierdził, że zachodzą w niej rażące naruszenia prawa konsumenckiego, które stanowią pełną przesłankę do ustalenia jej całkowitej nieważności. Z uwagi jednak na fakt, że dotychczasowe orzecznictwo w Polsce nie było w pełni jednolite w odniesieniu do kwestii wzajemnych rozliczeń stron po upadku umowy, zdecydowano o skierowaniu pytań prejudycjalnych do TSUE. Wątpliwości dotyczyły tego, czy po ustaleniu nieważności umowy frankowej możliwe jest dochodzenie przez strony jakichkolwiek innych świadczeń, w tym należności z tytułu tego, że bank przez lata nie mógł korzystać ze swoich środków, poniósł koszty obsługi kredytu, czy też z powodu spadku wartości nabywczej pieniądza wywołanego inflacją.
W całe postępowanie przed TSUE zaangażowały się kluczowe polskie instytucje państwowe, w tym Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Finansowy oraz Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego. Już na początku lutego 2023 roku niezwykle korzystną i jednoznaczną opinię w tej sprawie wydał Rzecznik Generalny TSUE, co dało jasny sygnał, w jakim kierunku pójdzie ostateczny werdykt.
Drugie orzeczenie, które zapadło tego samego dnia (sygn. akt C-287/22), dotyczyło sporu kredytobiorcy z Getin Noble Bank S.A.. Sąd krajowy zwrócił się z pytaniem, czy w sytuacji wysokiego prawdopodobieństwa nieważności umowy dopuszczalne jest zawieszenie wykonania umowy na czas trwania postępowania. Kluczowym aspektem była tu kwestia, czy sąd powinien brać pod uwagę fakt, że konsument spłacił już kwotę przewyższającą sam czysty kapitał udzielony przez bank. TSUE wskazał, że ochrona konsumenta wymaga elastyczności i polskie sądy nie powinny oddalać wniosków o zabezpieczenie w takich okolicznościach, co ma fundamentalne znaczenie zwłaszcza dla osób procesujących się z bankami w trudnej sytuacji finansowej lub w stanie upadłości.
Dlaczego orzeczenie TSUE to pełne zwycięstwo i sukces konsumentów?
Wykładnia przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, jakiej dokonał TSUE, jest niezwykle kategoryczna i bezkompromisowa. W sytuacji, gdy umowa kredytu hipotecznego w CHF zostaje uznana za nieważną w całości – ponieważ po usunięciu z niej nieuczciwych klauzul przeliczeniowych nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym – prawo europejskie stawia sprawę jasno. Artykuł 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 wspomnianej dyrektywy należy interpretować tak, że nie stanowią one przeszkody, aby konsument domagał się od banku dodatkowej rekompensaty (niezależnej od zwrotu samych rat, kosztów i odsetek za zwłokę). Jednocześnie te same przepisy unijne bezwzględnie wykluczają możliwość żądania jakiejkolwiek analogicznej rekompensaty przez bank od konsumenta.
Całe uzasadnienie Trybunału opiera się na fundamentalnej idei pełnej ochrony słabszej strony stosunku prawnego oraz na tzw. efekcie odstraszającym. Unieważnienie nieuczciwej umowy ma doprowadzić do pełnego skutku restytucyjnego – czyli przywrócenia konsumenta do takiej sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej znajdowałby się, gdyby bank nigdy nie zastosował wobec niego niedozwolonych zapisów. Przyznanie bankom prawa do żądania rekompensaty za korzystanie z kapitału rodziłoby niebezpieczny precedens, w którym instytucja finansowa czerpałaby korzyści ze swoich własnych działań sprzecznych z prawem, co całkowicie wypaczyłoby sens dyrektywy konsumenckiej. Sędziowie w Luksemburgu całkowicie zneutralizowali argumentację banku o rzekomym „darmowym kredycie” oraz dramatyczne ostrzeżenia Przewodniczącego KNF o zagrożeniu dla stabilności całego sektora finansowego. TSUE dobitnie podkreślił, że w obliczu nadrzędnych celów ochrony konsumenta, tego rodzaju argumenty i interesy ekonomiczne przedsiębiorców nie mają żadnego znaczenia.
Strategiczna perspektywa: Co wyrok oznacza dla Twojego kredytu?
Z punktu widzenia strategii procesowej, którą realizujemy na co dzień na blogu naszej kancelarii radcy prawnego, to rozstrzygnięcie diametralnie i nieodwracalnie zmienia układ sił na sali sądowej. Statystyki z ostatnich miesięcy nie kłamią – frankowicze wygrywają już blisko 99 procent wszystkich postępowań sądowych w Polsce, a szansa na definitywne unieważnienie toksycznej umowy jest ogromna.
Przypominamy Państwu kluczowy fakt: TSUE wydał przełomowy wyrok dla frankowiczów – znamy rozstrzygnięcie, które zapadło 15 czerwca i w obliczu tych faktów z pełną odpowiedzialnością możemy stwierdzić, że ryzyko procesowe po stronie kredytobiorców zostało zredukowane praktycznie do zera. Strach przed odwetowymi pozwami banków, który przez lata paraliżował tysiące rodzin, ostatecznie odszedł w przeszłość.
- Koniec z iluzorycznymi ugodami bankowymi: Propozycje ugodowe, którymi instytucje finansowe próbowały dotychczas mamić klientów, w obecnym stanie prawnym stają się całkowicie nieatrakcyjne i pozbawione ekonomicznego sensu. Iluzja zysków pękła jak bańka mydlana. Choć banki zostaną zmuszone do modyfikacji swoich ofert i zaproponowania lepszych warunków, to droga sądowa niezmiennie pozostaje jedynym sposobem na pełne uwolnienie się od długu i odzyskanie wszystkich nadpłaconych środków.
- Wstrzymanie płatności rat już na starcie procesu: Dzięki wyrokowi w sprawie Getin Noble Banku (C-287/22), doświadczony radca prawny może już w pozwie złożyć skuteczny wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Dla kredytobiorcy oznacza to możliwość w pełni legalnego zaprzestania spłacania miesięcznych rat do banku już na samym początku walki sądowej, co natychmiast odciąża domowy budżet.
- Opcja dochodzenia dodatkowych roszczeń od banku: Unijny trybunał otworzył frankowiczom zielone światło do walki o coś więcej niż tylko zwrot nienależnie pobranych rat. Kredytobiorcy mają pełne prawo domagać się dodatkowych rekompensat, na przykład z tytułu waloryzacji swoich świadczeń czy odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia wezwania do zapłaty.
Komentarz ekspercki Kancelarii Radcy Prawnego: Czas na Twój ruch
Jako profesjonalna kancelaria radcy prawnego, która od lat specjalizuje się w sporach z bankami i reprezentuje konsumentów w walkach z wielkimi korporacjami, pragniemy podkreślić jedno: czerwcowy wyrok TSUE usunął ostatnie bariery psychologiczne, prawne i merytoryczne. Nie ma już żadnego merytorycznego uzasadnienia dla dalszego zwlekania, czekania na kolejne zmiany przepisów czy pasywnego przyglądania się sytuacji. Każdy kolejny miesiąc zwłoki to w rzeczywistości bezpowrotne oddawanie bankowi kolejnych ciężko zarobionych pieniędzy w postaci zawyżonych rat.
Obecna, ugruntowana linia orzecznicza wprost obliguje polskie sądy powszechne do sprawnego, szybkiego unieważniania wadliwych umów CHF oraz do bezproblemowego udzielania zabezpieczeń procesowych. Kluczem do pełnego sukcesu i bezpiecznego przejścia przez całą procedurę pozostaje jednak precyzyjne sformułowanie żądania pozwu, prawidłowe wyliczenie należności restytucyjnych oraz skuteczna odprawa wszelkich prób manipulacji ze strony pełnomocników banku. Z pomocą wykwalifikowanych, posiadających bogate doświadczenie w sprawach frankowych prawników, mogą Państwo bez obaw zawalczyć o swoje prawa, zredukować stres i uzyskać bardzo wysokie korzyści finansowe. Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią w celu bezpłatnej analizy Państwa umowy kredytowej i opracowania indywidualnej, najskuteczniejszej strategii procesowej.
