POLSTR to nowy wskaźnik referencyjny, który docelowo ma zastąpić wskaźnik WIBOR. Wprowadzenie POLSTR to zagadnienie istotne zwłaszcza dla kredytobiorców posiadających zobowiązania hipoteczne ze zmiennym oprocentowaniem. Sprawdź, co przeprowadzana właśnie reforma wskaźników referencyjnych oznacza dla Ciebie.
Co to jest POLSTR i jak działa?
POLSTR to skrót od „Polish Short Term Rate”, co z kolei można przetłumaczyć jako „polska stopa krótkoterminowa”. Jest to wskaźnik typu risk-free rate, czyli „stopa wolna od ryzyka”. Dla wskaźnika POLSTR charakterystyczne jest wyznaczanie go na podstawie rzeczywistych transakcji pożyczkowych o wartości powyżej 50 mln zł, do których dochodzi pomiędzy największymi instytucjami finansowymi w Polsce w trakcie jednej doby (to tzw. kwotowanie overnight).
Za codzienne obliczanie wskaźnika POLSTR i publikację jego wartości odpowiada GPW Benchmark S.A. To spółka należąca do Giełdy Papierów Wartościowych, której działalność jest nadzorowana przez Komisję Nadzoru Finansowego.
Czym POLSTR różni się od WIBOR-u?
POLSTR i WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) to odmienne wskaźniki referencyjne, które różnią się mechanizmem ustalania, a precyzując rodzajem i horyzontem czasowym uwzględnianych w kalkulacji danych. W przypadku POLSTR są to transakcje rzeczywiste przeprowadzone w trakcie jednej doby, a zatem takie, do których faktycznie doszło. WIBOR bazuje z kolei na deklaracjach banków – dotyczą one tego, z jakim oprocentowaniem są one skłonne pożyczyć sobie pieniądze w perspektywie np. 3 miesięcy (WIBOR 3M).
Chociaż różnice między stopami POLSTR a WIBOR mogą wydawać się istotne jedynie z perspektywy podmiotów profesjonalnych, to mają bezpośredni wpływ na przewidywalność raty kredytowej, a w konsekwencji również na Twój domowy budżet. Przykład?
Z uwagi na odmienną metodę kalkulacji wskaźniki te inaczej reagują na zmiany polityki pieniężnej – wskaźnik POLSTR może rosnąć wolniej niż WIBOR w przypadku podwyżek stóp procentowych, ale spadać wolniej w przypadku ich obniżki. Stawka POLSTR będzie też najpewniej aktualizowana w umowach kredytowych w cyklach 1-miesięcznych, zamiast 3- lub 6-miesięcznych, jak ma to miejsce przy stawce WIBOR.
POLSTR a WIBOR – kluczowe różnice:
- dane, o które opiera się wyliczenie wskaźników – POLSTR bazuje na rzeczywistych, już przeprowadzonych transakcjach, a WIBOR na deklaracjach i prognozach;
- czas reakcji na sytuację rynkową – POLSTR bazuje na danych z przeszłości, przez co reaguje z opóźnieniem, podczas gdy WIBOR może antycypować zmiany, co przekłada się na szybszy wzrost lub spadek tego wskaźnika;
- obiektywizm – sposób ustalania wskaźnika POLSTR jest transparentny, podczas gdy stopie WIBOR zarzuca się m.in. podatność na manipulację.
Dlaczego WIBOR jest krytykowany?
Główna krytyka wskaźnika WIBOR dotyczy mechanizmu jego wyznaczania. Wpływ na wartość WIBOR mają podmioty zainteresowane – instytucje finansowe, które są jednocześnie potencjalnymi beneficjentami wysokich stawek jako kredytodawcy. Dodatkowym problemem jest to, że banki nie bazują na danych historycznych uwzględniających przeprowadzane transakcje, ale na składanych przez siebie deklaracjach. To rodzi uzasadnione obawy. W takim układzie wskaźnikiem WIBOR łatwo manipulować w celu generowania wyższych zysków.
Wszystkie te wątpliwości powodują, że pojawia się też pytanie, czy WIBOR jest zgodny z prawem? W aktualnym stanie prawnym WIBOR jest legalny. Podlega Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 2016/1011 w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych. Jednak nie jest to równoznaczne z tym, że jest bezpieczny – nie wszyscy kredytobiorcy otrzymali precyzyjne i neutralne informacje o sposobie jego ustalania.
Czy POLSTR zastąpi WIBOR w kredytach hipotecznych?
Wskaźnik WIBOR docelowo ma zostać zlikwidowany w kredytach hipotecznych. Ponieważ reforma wskaźników referencyjnych jest w toku, to wciąż dopracowywane są technikalia. Zgodnie z rekomendacjami m.in. Komisji Nadzoru Finansowego wskaźnik WIBOR będzie publikowany jedynie do końca 2036 r. Aktualnie, na etapie przejściowym, banki mogą go stosować. Z kolei od początku 2027 r. preferowanym wskaźnikiem ma być właśnie wskaźnik POLSTR.
Pod koniec czerwca 2026 r. opublikowany został projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku. Projekt ten ma w zamierzeniu uszczegółowienie niektórych kwestii, w tym wyeliminowanie problemów, jakie mogą pojawić się w trakcie konwersji aktywnych kredytów ze wskaźnika WIBOR na wskaźnik POLSTR.
Co z umowami opartymi na WIBOR-ze, które już mam?
Wygaszanie wskaźnika WIBOR sprawi, że finalnie zostanie on usunięty z umów kredytowych – od 2037 r. żaden kredyt nie będzie już oparty o WIBOR. Usunięcie WIBOR z umowy kredytowej może odbyć się na kilka sposobów, np. w drodze aneksowania. W przypadku tej metody banki zostaną zobowiązane do przedstawienia aneksów swoim klientom w określonym terminie. Szczegóły są na etapie doprecyzowywania.
Alternatywą może być unieważnienie WIBOR. Wykreślenie wskaźnika WIBOR jest możliwe zarówno na drodze pozasądowej (jako rezultat negocjacji z bankiem), jak i drodze sądowej. Starania o usunięcie wskaźnika WIBOR zaczynają się od analizy umowy kredytowej. W tym celu warto skontaktować się z naszą Kancelarią – przeprowadzamy bezpłatną i niezobowiązująca analizę umowy kredytowej.
Jaki wpływ może mieć POLSTR na ratę kredytu?
Rata kredytów hipotecznych o zmiennym oprocentowaniu jest ustalana poprzez zsumowanie wyrażonej procentowo marży banku i aktualnej wartości wskazanego w umowie wskaźnika referencyjnego – obecnie jest to najczęściej wskaźnik WIBOR aktualizowany w perspektywie 3 lub 6 miesięcy. Wskaźniki POLSTR i WIBOR ustalane są w odmienny sposób, co powoduje, że ich notowania się różnią. Jak duży wpływ będzie to miało na ratę kredytu?
Chociaż w ujęciu historycznym stopa POLSTR jest niższa od stopy WIBOR, niekoniecznie musi się to przełożyć na niższą ratę. Wiele zależy od trybu konwersji i jej warunków – przykładowo przygotowany przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy zakłada, że w przypadku zmiany wskaźnika w drodze rozporządzenia ustanowiony zostanie tzw. spread korygujący, który zniweluje różnice w stawkach referencyjnych. Sytuacja może się jednak prezentować inaczej, gdy wskaźnik zostanie zmieniony np. poprzez aneks.
Najczęściej zadawane pytania o POLSTR (FAQ)
Reforma wskaźników referencyjnych i wprowadzenie POLSTR rodzą wiele pytań. Poznaj odpowiedzi na ten, które powtarzają się najczęściej.
Co to jest POLSTR?
POLSTR to nowy wskaźnik referencyjny, który docelowo ma zastąpić występujący w umowach kredytowych wskaźnik WIBOR. Dla wskaźnika POLSTR charakterystyczne jest to, że bazuje on na rzeczywistych transakcjach overnight między bankami i instytucjami finansowymi.
Czym POLSTR różni się od WIBOR-u?
POLSTR a WIBOR to dwa różne wskaźniki, a kluczowa różnica między nimi sprowadza się do metody ich kalkulacji. POLSTR opiera się na danych historycznych obejmujących realne transakcje, podczas gdy WIBOR na deklaracjach i prognozach.
Kiedy POLSTR zastąpi WIBOR?
Jak podaje na swojej stronie internetowej spółka GPW Benchmark S.A., stawki wskaźnika WIBOR będą opracowywane jedynie do końca 2036 r. Jednak POLSTR zastąpi WIBOR w nowych umowach kredytowych wcześniej, bo już od 1 stycznia 2027 r.
Czy zmiana wskaźnika wpłynie na moja ratę kredytu?
To, w jaki sposób zmiana wskaźnika wpłynie na ratę kredytu, zależy od warunków tej zmiany. Szeroko dyskutowanym rozwiązaniem jest tzw. spread korekcyjny, który ma wyrównać różnicę w notowaniach wskaźników referencyjnych i zminimalizować wpływ konwersji na koszt zobowiązania.
Czy mogę teraz wybrać kredyt oparty na POLSTR?
Zgodnie z planami reformy wskaźników referencyjnych kredyty oparte o POLSTR staną się dostępne od 2027 r. KNF oczekuje, że od 1 stycznia 2027 r. oprocentowanie w nowych umowach kredytowych będzie ustalane w oparciu o stopę POLSTR, a nie, jak dotychczas, WIBOR.
Gdzie mogę śledzić aktualne notowania POLSTR?
Aktualne notowania stawki referencyjnej POLSTR, podobnie jak notowania stawki WIBOR, są publikowane przez jej administratora, którym jest spółka GPW Benchmark S.A. Aby się z nimi zapoznać, należy przejść na stronę internetową gpwbenchmark.pl.
