Odfrankowienie kredytu denominowanego – kiedy jest możliwe?

Spory sądowe z sektorem bankowym w sprawach dotyczących kredytów frankowych mogą zakończyć się kilkoma różnymi rozstrzygnięciami. Jednym z nich, na które decydują się polskie sądy, jest tzw. odfrankowienie umowy. Jeżeli rozważasz wejście na drogę sądową i zastanawiasz się nad opłacalnością takiego kroku, ten kompleksowy poradnik pozwoli Ci zrozumieć istotę tego rozwiązania. Poniżej szczegółowo wyjaśniamy zasady, jakimi rządzi się odfrankowienie kredytu denominowanego – kiedy jest możliwe do uzyskania oraz jakie niesie za sobą konsekwencje finansowe i prawne dla kredytobiorcy.

Kredyt denominowany a indeksowany – kluczowe różnice strukturalne

W okresie największej popularności produktów finansowych powiązanych z kursem CHF, banki oferowały klientom dwa podstawowe instrumenty: kredyty indeksowane oraz denominowane. Różniły się one diametralnie pod względem konstrukcji prawnej.

• Kredyt indeksowany charakteryzował się tym, że kwota zobowiązania w umowie była wprost wyrażona w polskich złotych i w tej samej walucie dochodziło do jej wypłaty. Dopiero w kolejnym kroku bank dokonywał jej przeliczenia na franki szwajcarskie. Saldo zadłużenia ustalano na podstawie kursu kupna waluty, branego bezpośrednio z wewnętrznej tabeli kursowej banku. Sprawiało to, że ostateczny koszt kredytu zależał w pełni od arbitralnych decyzji instytucji finansowej.
• Kredyt denominowany opierał się na odwrotnym mechanizmie. W treści samej umowy kwotę kredytu zapisywano w CHF, jednak realna wypłata środków na rzecz klienta następowała w PLN. Podobnie jak przy indeksacji, ustalanie wysokości rat kapitałowo-odsetkowych opierało się na przeliczniku z wewnętrznej tabeli banku, całkowicie niezależnym od konsumenta.

Dla frankowiczów kluczowe jest to, że w obu wariantach banki stosowały niedozwolone klauzule umowne. Jako doświadczona kancelaria radcy prawnego podkreślamy, że bez względu na typ podpisanej umowy, konsumenci mają pełne prawo do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem.

Mechanizm odfrankowienia umowy frankowej

W ujęciu prawnym odfrankowienie polega na całkowitym wyeliminowaniu z umowy niedozwolonych (abuzywnych) postanowień umownych, które dotyczyły mechanizmu przeliczania waluty. Efektem takiego zabiegu jest drastyczne obniżenie aktualnego salda zadłużenia. Umowa kredytowa nadal obowiązuje, jednak od momentu wyroku jest wykonywana jako kredyt złotowy. Co niezwykle istotne, kredytobiorca zyskuje pełne prawo do żądania od banku zwrotu wszystkich dotychczasowych nadpłat, które powstały w wyniku stosowania przez bank nieuczciwych przeliczników.

Początkiem masowych sukcesów frankowiczów w sądach stał się głośny wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie państwa Dziubak. Europejski trybunał jednoznacznie potwierdził wówczas, że abuzywne klauzule przeliczeniowe nie wiążą konsumentów.

Ważny przełom orzeczniczy: Początkowo sądy powszechne chętnie odfrankowywały jedynie kredyty indeksowane. Uważano, że w przypadku kredytów denominowanych usunięcie kursu CHF uniemożliwi określenie kwoty wypłaty w PLN, co miałoby prowadzić do upadku całej umowy. Kamieniem milowym okazał się kolejny wyrok TSUE z 2019 roku oraz późniejsze orzeczenia polskiego Sądu Najwyższego. Sądy potwierdziły, że odfrankowienie kredytu denominowanego – kiedy jest możliwe z punktu widzenia prawa, nie musi skutkować automatycznym unieważnieniem całej umowy wbrew woli konsumenta.

Konsekwencje finansowe dla kredytobiorcy

Jakie realne skutki niesie za sobą wyrok odfrankowujący kredyt denominowany?

1. Zmiana charakteru długu: Umowa transformuje się w standardowy kredyt w PLN.
2. Atrakcyjne oprocentowanie: Kredyt zachowuje swoje pierwotne, korzystne oprocentowanie oparte na stawce SARON (dawniej LIBOR), a nie znacznie wyższy WIBOR.
3. Zwrot środków: Bank musi oddać nadpłacone raty za minione lata.
4. Ulga na przyszłość: Kolejne raty ulegają trwałemu zmniejszeniu.

Kredytobiorca powraca do sytuacji, w której znajdowałby się, gdyby bank od samego początku grał uczciwie i nie wprowadził do umowy toksycznych zapisów frankowych.

Odfrankowienie a unieważnienie umowy – co wybrać?

Choć odfrankowienie niesie ogromne korzyści finansowe, w praktyce naszej kancelarii radcy prawnego traktujemy je zazwyczaj jako roszczenie ewentualne. Głównym celem procesu jest najczęściej całkowite unieważnienie umowy frankowej. Dlaczego?

Unieważnienie wywołuje znacznie dalej idące, pozytywne skutki. Przy unieważnieniu umowę uznaje się za nigdy niezawartą. Strony muszą zwrócić sobie jedynie czysty kapitał: frankowicz oddaje kwotę, którą fizycznie otrzymał od banku, a bank zwraca absolutnie każdą złotówkę wpłaconą przez klienta w ramach rat, prowizji czy ubezpieczeń. Kredytobiorca natychmiastowo i bezpowrotnie uwwalnia się od długu.

Mimo że odfrankowienie nie likwiduje całego zobowiązania, to i tak jest ono wielokrotnie bardziej opłacalne niż jakiekolwiek ugody proponowane przez banki. Ugody z reguły chronią interesy instytucji finansowych, podczas gdy wyrok sądowy – niezależnie czy unieważniający, czy odfrankowujący – daje realny zysk rzędu kilkudziesięciu procent więcej niż pozasądowe porozumienie.

Jak wyliczyć nadpłatę po wyroku?

Odzyskanie nienależnie pobranych przez bank pieniędzy wymaga dokładnych obliczeń. W celu poznania wysokości nadpłaty należy zestawić sumę rzeczywiście wpłaconych do banku środków z sumą rat, jakie klient zapłaciłby w tym samym okresie, gdyby kredyt od początku był czystym kredytem złotowym ze stawką SARON.

Przykład: Jeśli dotychczas wpłaciłeś do banku 200 tysięcy złotych , a z prawidłowego wyliczenia bez klauzul abuzywnych wynika, że powinieneś wpłacić jedynie 120 tysięcy złotych , Twoja należna nadpłata do zwrotu wynosi aż 80 tysięcy złotych. Dodatkowo o kilkadziesiąt tysięcy złotych spadnie pozostały do spłaty kapitał.

Precyzyjne wyliczenie tych wartości wymaga specjalistycznej wiedzy matematyczno-finansowej, dlatego warto powierzyć analizę umowy oraz przygotowanie pozwu ekspertom z kancelarii prawnej.

Warto pamiętać, że odfrankowania nie należy utożsamiać z bankowym przewalutowaniem, które polega jedynie na przeliczeniu pozostałego długu po obecnym, często bardzo niekorzystnym kursie CHF. Odfrankowienie to operacja o charakterze sanacyjnym i wstecznym, realizowana wyłącznie na drodze sądowej, gwarantująca zwrot gotówki. Samodzielna walka z bankiem bywa trudna, jednak profesjonalne wsparcie prawne pozwala skutecznie zredukować dług i odzyskać finansowy spokój.