Dla kredytobiorców, którzy zdecydowali się na polubowne sfinalizowanie sporu z instytucją finansową i podpisali ugodę, ustawodawca przewidział konkretne udogodnienia o charakterze fiskalnym. Na podstawie specjalnego rozporządzenia regulującego zaniechanie poboru podatku od określonych przychodów powiązanych z mieszkaniowymi kredytami hipotecznymi, osoby te mogą liczyć na realne oszczędności finansowe. Co kluczowe, obowiązek zapłaty daniny nie wystąpi także u tych kredytobiorców, którzy wejdą na ścieżkę sądową i uzyskają prawomocny wyrok unieważniający umowę. Z tego powodu, zanim ostatecznie zaakceptujesz warunki ugodowe przedstawione przez bank, niezbędna jest skrupulatna i wieloaspektowa analiza prawno-finansowa, która wykaże, jaka strategia będzie najbardziej opłacalna w Twojej indywidualnej sytuacji. Warto zatem szczegółowo zweryfikować, komu w świetle aktualnych przepisów przysługuje zwolnienie z podatku dochodowego.
Na czym polega ulga podatkowa dla frankowiczów w praktyce?
Omawiane preferencje podatkowe dedykowane są przede wszystkim konsumentom, którzy zdecydowali się zakończyć konflikt z bankiem na drodze pozasądowej. W praktyce mowa tu o porozumieniach, na mocy których dochodzi do przewalutowania salda zadłużenia na polskie złote, przez co kredyt jest rozliczany w taki sposób, jakby od samego początku stanowił zobowiązanie w PLN. Należy jednak pamiętać, że ugody frankowe są z reguły znacznie mniej opłacalne dla konsumentów niż sądowe ustalenie nieważności umowy. Wynika to z faktu, że kwota realnego zwrotu finansowego jest w takim scenariuszu bez porównania niższa, a kredytobiorca nadal pozostaje związany umową i musi regularnie spłacać kolejne raty.
Mimo tak wyraźnych dysproporcji korzyści, część osób decyduje się na podpisanie porozumienia kompromisowego. Po sfinalizowaniu formalności kluczową kwestią staje się to, na czym polega ulga podatkowa dla frankowiczów i jak rozliczyć zysk z ugody. Standardowe zapisy ustawy o PIT jednoznacznie wskazują, że częściowe umorzenie salda zadłużenia przez bank rodzi po stronie klienta przychód, który co do zasady podlega opodatkowaniu.
Na szczęście, dzięki rozporządzeniu Ministra Finansów, wprowadzono mechanizm zaniechania poboru tego podatku. Zwolnieniem objęta jest kwota wierzytelności umorzona w ramach ugody, w tym również korzyści wynikające z hipotetycznego zastosowania ujemnego oprocentowania. Co istotne dla szerszego kontekstu prawnego, te ulgowe zasady dotyczą zarówno podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), jak i od osób prawnych (CIT).
Zwolnienie z podatku dla frankowiczów a rozliczenie PIT
Z perspektywy kredytobiorcy, który zawarł ugodę, zwolnienie to stanowi ogromne odciążenie budżetu oraz likwiduje zbędną biurokrację. Procedura skorzystania z preferencji jest maksymalnie uproszczona. Umorzonej przez bank kwoty długu nie trzeba w ogóle wykazywać w rocznym zeznaniu podatkowym, ponieważ przepisy nie nakazują raportowania dochodów objętych całkowitym zaniechaniem poboru daniny. Zmiana ta ułatwia życie również samym bankom – instytucje finansowe zostały zwolnione z obowiązku wystawiania i przesyłania podatnikom rocznych informacji na formularzu PIT-11.
Jaki był cel wprowadzenia tych przepisów?
Główną intencją stojącą za wdrożeniem ulgi była chęć poprawy kondycji finansowej konsumentów, którzy ucierpieli z powodu stosowania przez sektor bankowy abuzywnych i nieuczciwych klauzul przeliczeniowych. Dzięki temu rozwiązaniu obywatel nie jest obciążany podatkiem od tej części długu, która została anulowana. Specjaliści z zakresu prawa bankowego stale przypominają, że w relacji z instytucjami finansowymi konsument jest stroną słabszą, wymagającą szczególnej ochrony prawnej. Także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wielokrotnie orzekał, iż banki nie mogą czerpać żadnych zysków ze swoich bezprawnych działań. Wszelkie obciążenia podatkowe, które zniechęcałyby poszkodowanych do dochodzenia sprawiedliwości, stałyby w sprzeczności z europejskim prawem ochrony konsumentów.
Aby skutecznie skorzystać z prawa do zwolnienia, należy spełnić minimum formalności. Kredytobiorca musi złożyć stosowne oświadczenie potwierdzające, że kredyt hipoteczny został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej służącej zaspokojeniu własnych potrzeb w ramach jednego gospodarstwa domowego. Warunkiem koniecznym jest również to, aby podatnik nie korzystał wcześniej z analogicznego zaniechania poboru podatku przy innej nieruchomości. W realiach rynkowych kryteria te są łatwe do spełnienia dla większości osób. Warto dodać, że choć początkowo regulacja miała mieć charakter przejściowy, to ze względu na masowy napływ spraw frankowych do sądów, ustawodawca zdecydował o sukcesywnym przedłużaniu jej obowiązywania.
Unieważnienie umowy w sądzie a kwestie podatkowe
Wiele osób zastanawia się, na czym polega ulga podatkowa dla frankowiczów w momencie, gdy zamiast ugody wybierają proces sądowy. Tutaj sytuacja jest jeszcze prostsza. W przypadku, gdy sąd powszechny wyda wyrok stwierdzający nieważność umowy kredytowej (tzw. odfrankowienie lub unieważnienie w oparciu o teorię dwóch kondykcji), po stronie kredytobiorcy w ogóle nie powstaje przychód w rozumieniu przepisów ustawy o PIT. Korzyść majątkowa wynikająca z wyroku nie podlega pod podatek dochodowy.
Dla osób zdecydowanych na walkę o swoje prawa przed sądem to doskonała wiadomość – proces nie generuje ukrytych kosztów podatkowych. Należy stanowczo podkreślić, że to właśnie sądowe unieważnienie kontraktu jest obecnie najbardziej opłacalnym i kompleksowym rozwiązaniem. Ugoda z bankiem, choć eliminuje proces, drastycznie zmniejsza ostateczny zysk finansowy. Przy unieważnieniu strony zwracają sobie jedynie czysty kapitał, co sprawia, że łączna korzyść z wyroku bywa nawet kilkukrotnie wyższa niż propozycje ugodowe.
Jeśli podpisałeś już ugodę, zweryfikuj swoje uprawnienia do ulgi. Jeśli jednak dopiero rozważasz, jaką ścieżkę wybrać, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią prawną – przeanalizujemy Twoją umowę i precyzyjnie wyliczymy czysty zysk z unieważnienia.
