WIBOR przez długi czas był kluczowym wskaźnikiem referencyjnym wykorzystywanym w kredytach o zmiennym oprocentowaniu. Zarzuty dotyczące braku transparentności i możliwości manipulacji doprowadziły ostatecznie do podjęcia decyzji o jego likwidacji. Sprawdzamy, do kiedy obowiązuje WIBOR i co się stanie z kredytami po jego usunięciu.
Czym jest WIBOR?
WIBOR – z ang. Warsaw Interbank Offered Rate – to wskaźnik referencyjny, po którym banki udzielają innym bankom pożyczek na rynku międzybankowym. Odzwierciedla koszt pieniądza. Jego wysokość jest publikowana w dni robocze przez spółkę GPW Benchmark, który jest administratorem wskaźnika. Wskaźnik referencyjny WIBOR występuje w kilku wersjach uzależnionych od długości okresu deklaracji. Najpopularniejszy w praktyce rynku finansowego jest WIBOR 3M i WIBOR 6M (odpowiednio na 3 i 6 miesięcy).
WIBOR bezpośrednio wpływa na wysokość rat kredytów mieszkaniowych i gotówkowych, ponieważ stanowi zmienny składnik oprocentowania. Bank sumuje go ze stałą marżą wynikającą z umowy kredytowej i w ten sposób ustala wymiar będący podstawą naliczenia odsetek.
Gdy stawka WIBOR rośnie, wzrasta również rata kredytu. W praktyce zdarzało się to wielokrotnie, znacznie pogarszając sytuację kredytobiorców. Niższe raty byłyby możliwe jedynie, gdyby wysokość WIBOR-u się obniżyła.
Kiedy przestanie obowiązywać WIBOR?
Decyzją Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR) z 2022 roku WIBOR przestanie obowiązywać z końcem 2027 roku i zostanie zastąpiony przez WINOR. Od 1 stycznia 2028 roku żaden kredyt czy instrument finansowy – zarówno nowy, jak i wykonywany już przed tą datą – nie będzie mógł być uzależniony od WIBOR-u.
WINOR (Warsaw Interest Rate Overnight) jest publikowany każdego dnia roboczego od 2023 roku, a od 2024 roku można zawierać oparte o niego umowy. W 2025 roku zmieniony wskaźnik stał się domyślnym wyborem w stosunku do nowych kredytów. W kolejnych okresach nastąpi stopniowe wygaszanie umów opartych o WIBOR, tak aby ostatecznie całkowicie go zlikwidować.
Dlaczego WIBOR ma zostać zastąpiony przez WIRON?
Usunięcie WIBOR-u i jego zastąpienie przez WINOR ma pomóc osiągnąć cele zgodne z unijnym rozporządzeniem BMR. Do tej pory tak ważny wskaźnik nie spełniał wymogów w zakresie transparentności, rzetelności i ochrony przed manipulacjami.
Wszystko dlatego, że WIBOR nie był opierany obligatoryjnie na realnie przeprowadzanych transakcjach. Stosunkowo często banki przekazywały administratorowi wskaźnika GPW Benchmark SA jedynie deklaracje co do teoretycznej gotowości udzielenia pożyczki po danej stawce. W praktyce stwarzało to pole do manipulacji. Banki mogły sztucznie zawyżać wartość WIBOR, zwiększając jednocześnie koszt kredytu, a co za tym idzie – zapewniać sobie wyższy zysk. WIRON opiera się na rzeczywistych transakcjach depozytowych, co wyklucza ryzyko manipulacji.
Duże znaczenie przy podejmowaniu decyzji o pożegnaniu się z WIBOR-em miał również brak przejrzystości. Banki zaniechały obowiązków informacyjnych w stosunku do konsumentów. Kredytobiorcy nie znali zasad obliczania wskaźnika, a co za tym idzie – nie mieli możliwości weryfikacji jego poprawności. Nowy wskaźnik WIRON ma być ustalany w jasnym procesie, bez możliwości oddziaływania na jego wysokość ze strony instytucji finansowych.
Wpływ likwidacji WIBOR na sytuację kredytobiorców
Decyzja o tym, że WIBOR zniknie z polskiego rynku finansowego, będzie wywierać konkretne skutki dla kredytobiorców, których umowy kredytu zostały oparte o tę stopę referencyjną.
WIRON jest oparty na realnie przeprowadzonych transakcjach, dlatego nie wiąże się z ryzykiem manipulacji. Dla konsumentów to dodatkowa ochrona, która wyłącza możliwość naruszeń ze strony banków i zapobiega problemom formalnym w przyszłości.
Już dzisiaj banki w przypadku kredytów z oprocentowaniem zmiennym opartym o WIBOR mogą proponować aneksy, dzięki którym część kredytobiorców przejdzie na WIRON przed oficjalnym wygaszeniem. Konsumenci powinni jednak zachować w tym zakresie wzmożoną ostrożność – takie dokumenty mogą zawierać niekorzystne postanowienia m.in. co do wysokości marży, mechanizmu przeliczeń czy zrzeczenia się roszczeń. Przed przyjęciem takiego rozwiązania warto przeprowadzić bezpłatną analizę umowy, aby dowiedzieć się, które rozwiązanie będzie najbardziej opłacalne.
Wskaźnik WIBOR w porównaniu z WIRON najczęściej okazuje się mniej korzystny. Dzięki temu kredyty hipoteczne i gotówkowe oparte o nową stawkę mogą być tańsze. Nie zawsze jednak tak się stanie. Wskaźnik referencyjny to tylko jeden z elementów, który wpływa na wysokość rat kredytów z oprocentowaniem zmiennym. Do tego dochodzą także takie parametry jak marża banku, stopy procentowe czy spready korygujący, dlatego każdy przypadek musi być oceniany indywidualnie.
Jak usunąć WIBOR z kredytu hipotecznego lub gotówkowego?
Ze względu na zarzuty co do rzetelności WIBOR-u konsumenci mają do dyspozycji szereg roszczeń w stosunku do instytucji finansowych. Aby ustalić, które są dostępne w Twojej sprawie, skorzystaj z bezpłatnej analizy umowy i sprawdź, jakie będą rekomendacje działania ze strony doświadczonych w sporach z bankami prawników.
Gdy w umowie z oprocentowaniem opartym o WIBOR zostaną stwierdzone nieprawidłowości, możesz wystąpić z reklamacją do banku. Kredytodawcy najczęściej nie są skłonni dobrowolnie uznawać żądań konsumentów, dlatego prawdopodobnie zaproponują podpisanie aneksu do umowy. Nie musisz się oczywiście na to zgadzać.
W razie braku woli polubownego rozwiązania sporu ze strony kredytodawcy konieczne będzie złożenie pozwu do sądu, w którym zakwestionujesz nieuczciwe zapisy naruszające interesy konsumentów. Wyrok może objąć m.in. usunięcie WIBOR-u z umowy kredytowej, zwrot nienależnie pobranych kwot, a nawet unieważnienie całej umowy. To szansa na niższe koszty zobowiązania i znaczne obniżenie rat kredytowych, dlatego nie warto czekać z podjęciem działań formalnych w sprawie przeciwko bankowi.
