Wskaźnik WIBOR przez długie lata był jednym z najważniejszych elementów oprocentowania kredytów zaciągniętych na terenie naszego kraju. Wątpliwości ekspertów budzi jednak sposób jego obliczania. Główny zarzut dotyczy możliwości manipulowania wskaźnikiem przez banki. Z tych względów ma zostać zastąpiony przez WIRON. Sprawdź, co się stanie z Twoim kredytem w przypadku likwidacji WIBOR-u.
Co to jest WIBOR?
WIBOR – czyli Warsaw Interbank Offered Rate – to stopa procentowa, po której polskie banki komercyjne udzielają sobie nawzajem pożyczek na rynku międzybankowym. Jest publikowany w dni robocze przez administratora wskaźnika GPW Benchmark S.A. Występuje w kilku wersjach uzależnionych od okresu, na jaki jest ustalana stawka. Najpopularniejszy w praktyce jest WIBOR 3M (na trzy miesiące) i WIBOR 6M (na sześć miesięcy).
Wskaźnik jest podstawą obliczania oprocentowania zmiennego w licznych umowach kredytowych. Najczęściej składa się na nie WIBOR i marża banku. Aktualizacje WIBOR-u np. co 3 albo 6 miesięcy wpływają na zmianę wysokości rat. Wszystko dlatego, że w odróżnieniu od stałej marży banku WIBOR ulega okresowym wahaniom w zależności od deklaracji udzielanych przez banki panelowe uprawnione do brania udziału w procesie jego ustalania.
Dlaczego WIBOR zostanie zlikwidowany?
Plany likwidacji WIBOR-u są wywołane krytycznymi ocenami wskaźnika ze strony ekspertów. Główne zarzuty dotyczą braku transparentności procesu obliczania wskaźnika i ryzyka manipulacji ze strony instytucji finansowych.
WIBOR to średnia arytmetyczna ofert, które składają banki należące do tzw. panelu WIBOR w dni robocze o 11. Instytucje wskazują, po jakiej stopie procentowej są gotowe udzielić pożyczki innym bankom. Administrator wskaźnika GPW Benchmark S.A. zbiera dane, odrzuca wartości skrajne i publikuje wyniki.
Przekazywane informacje nie zawsze obejmowały jednak rzeczywiste transakcje. W wielu przypadkach banki panelowe przekazywały jedynie deklaracje, co stwarzało ryzyko manipulacji, ponieważ banki mogły podejmować próby sztucznego zawyżenia wskaźnika, aby zwiększyć swój zysk.
WIBOR jest też oceniany jako nieprzejrzysty dla konsumentów. Kredytobiorcy nie byli odpowiednio informowani o sposobie jego wyliczania i ryzyku wzrostu stóp procentowych przy podpisywaniu umowy kredytowej. Jednocześnie wpływ wskaźnika na raty kredytu jest wysoki. Skoki WIBOR-u powodowały znaczny wzrost wysokości comiesięcznych rat, a co za tym idzie – przyczyniały się do pogorszenia sytuacji finansowej kredytobiorców.
WIRON jako alternatywa dla WIBOR-u
Ze względu na wątpliwości związane z WIBOR-em dotychczasowy wskaźnik referencyjny ma zostać zastąpiony przez WIRON (Warsaw Interest Rate Overnight). Zmiana jest częścią reformy związanej z obowiązkiem dostosowania metod obliczania do rozporządzenia BMR, które ma zwiększyć przejrzystość i wiarygodność systemu finansowego w krajach Unii Europejskiej.
Podstawowe różnice między WIBOR a WIRON dotyczą metody ustalania wskaźnika. Podczas gdy WIBOR opierał się przede wszystkim o oferty banków, do wyliczania nowego wskaźnika WIRON bierze się pod uwagę rzeczywiste transakcje przeprowadzane na rynku z krótszym terminem (jeden dzień). W ten sposób zmniejsza się ryzyko manipulacji. Wskaźnik WIRON lepiej odwzorowuje rzeczywiste koszty kredytowania, a jednocześnie jest zgodny z unijnymi regulacjami.
Kiedy WIRON zastąpi WIBOR?
W 2022 roku tzw. Narodowa Grupa Robocza powołana ds. reformy wskaźników referencyjnych z inicjatywy m.in. Ministerstwa Finansów, Komisji Nadzoru Finansowego oraz Narodowego Banku Polskiego podjęła decyzję, że WIBOR zostanie zastąpiony przez WIRON. Administratorem nowego wskaźnika będzie ten sam podmiot – spółka GPW Benchmark S.A.
Od chwili wprowadzenia WIRON-u wskaźnik jest regularnie publikowany i można wykorzystywać go w umowach kredytu. Od 2025 roku banki nie mogą stosować WIBOR-u w przypadku nowych zobowiązań. Do końca 2027 roku wykorzystywanie wskaźnika zakończy się w pełni. Całkowita likwidacja dotyczy również starych umów.
Kredyty hipoteczne i gotówkowe – co w przypadku likwidacji WIBOR-u?
Usunięcie WIBOR wpłynie na wiele kredytów złotowych, ponieważ przez wiele lat wskaźnik był powszechnie wykorzystywany przez polskie banki. Co się stanie z aktywnymi zobowiązaniami, gdy nastąpi likwidacja WIBOR?
Aktualnie wszystkie nowe kredyty hipoteczne i gotówkowe, a nawet aneksy do starych umów czy refinansowania zobowiązań, nie mogą być oparte o wskaźnik WIBOR. Jeśli dokonywałeś w ostatnim czasie zmian w umowie, być może zostały w niej odzwierciedlone nowe regulacje.
Po wycofaniu WIBOR-u funkcję wskaźnika referencyjnego przejmie WIRON. Stanie się to na mocy dedykowanej regulacji. Dzięki temu nie będzie konieczności podpisywania aneksu do umowy kredytowej. Działania w sprawie nieuczciwych zapisów w swojej sprawie możesz jednak podjąć już dzisiaj.
Czy likwidacja WIBOR-u obniży koszty kredytów?
Likwidacja WIBOR-u może obniżyć koszty kredytów, jednak nie jest to pewne. Wskaźnik WIRON z pewnością będzie lepiej odzwierciedlać rzeczywisty koszt pieniądza. Z drugiej strony spread korygujący, który banki dodają do nowego wskaźnika, może zrównoważyć różnicę. Z tego powodu zakres korzyści będzie zależał od treści umowy i regulacji obowiązujących w danym banku.
W tych okolicznościach nie warto czekać na likwidację WIBOR-u. Już dzisiaj możesz skorzystać z dokładnej analizy umowy kredytowej i ustalić zakres roszczeń kredytobiorcy w sprawie swojego zobowiązania. Spory z bankami o WIBOR mogą niedługo osiągnąć popularność podobną do tej, z jaką mieliśmy do czynienia w przypadku kredytów frankowych.
W przypadku wygrania sprawy i usunięcia WIBOR-u z umowy kredytu o zmiennej stopie procentowej masz szansę na niższe raty, a nawet zwrot nadpłat. To szansa na poprawę trudnej sytuacji finansowej kredytobiorców, u których ogromne podwyżki musiały wpłynąć niekorzystnie na kondycję domowego budżetu.
Jeśli chcesz walczyć o swoje prawa w sporze z bankiem, korzystnym rozwiązaniem będzie bezpłatna analiza umowy kredytu. Nawet gdy instytucja nie uzna roszczeń dobrowolnie, doprowadzimy do złożenia pozwu i podejmiemy walkę o korzystne rozstrzygnięcie przed sądem.
